Maatregelen om constructies te bestrijden
De lagere tarieven en hogere vrijstellingen leiden tot minder inkomsten voor de schatkist. Deze lagere inkomsten wil het kabinet compenseren met een aantal maatregelen om constructies te bestrijden. Het wordt dus moeilijker om belastingbetaling te ontwijken.
Afgezonderde particuliere vermogens
Onder de nieuwe wetgeving worden ‘afgezonderde vermogens’ transparant voor de schenk- en erfbelasting en de inkomstenbelasting. Dit zijn vermogens die zijn ondergebracht bij (buitenlandse) rechtsvormen. Denk aan de op het Angelsaksische rechtsstelsel geschoeide trust, de Antilliaanse Stichting Particulier Fonds en de Liechtensteinse Anstalt. Het afgezonderde vermogen is vanaf 2010 in principe toegerekend aan degene die het vermogen heeft ingebracht. Op deze manier blijft er nog wel een juridische functie bestaan. Denk aan beheer van familievermogens of een scheiding van economisch belang en zeggenschap. De fiscale angel (het heffingsvacuüm) is er echter uitgehaald.
Renteloze leningen
Onder de oude Successiewet werd een direct opeisbare renteloze of laagrentende lening als een zakelijke lening gezien, waarover u geen schenkingsrecht hoefde te betalen. Per 1 januari 2010 wordt verondersteld dat bij het verstrekken van een dergelijke lening jaarlijks een (fictieve) rente wordt geschonken. Om heffing van schenkbelasting te voorkomen, kunnen renteloze of laagrentende leningen worden omgezet in een lening die een samengestelde rente draagt van 6%. Een andere mogelijkheid is dat de direct opeisbare lening wordt omgezet in een niet-direct opeisbare lening. In dat geval is het voldoende een zakelijke rente te rekenen (die lager zou kunnen zijn dan 6%).
Schuldigerkenning uit vrijgevigheid
Een veelvoorkomende vorm van schenken van ouders aan kinderen, is die waarbij ouders aan kinderen een bedrag schuldigerkennen uit vrijgevigheid. De ouders krijgen dan een schuld aan de kinderen, zodat bij het overlijden van de ouders minder successierecht is verschuldigd. Onder de oude Successiewet was onduidelijk hoeveel rente de ouders aan de kinderen moeten vergoeden, wil de schuld bij het overlijden van de ouders kwalificeren als schuld van de nalatenschap (zodat erfbelasting wordt bespaard).
Jaarlijks 6% rente betalen
Onder de nieuwe wet geldt dat voor schuldigerkenningen die worden gedaan na 1 januari 2010, jaarlijks daadwerkelijk een rente van 6% dient te worden betaald. Wordt deze rente niet betaald, dan wordt de schuld aan de kinderen niet gezien als een schuld van de nalatenschap, zodat geen erfbelasting wordt bespaard. Voor schuldigerkenningen die vóór 1 januari 2010 zijn gedaan, geldt dat jaarlijks een zakelijke rente moet worden betaald. Heeft u schuldigerkenningen uit vrijgevigheid, laat dan beoordelen of u alsnog een (hogere) rente moet betalen.
|
LET OP: schenkingen onder schuldigerkenning
Als bij schenkingen onder schuldigerkenning niet daadwerkelijk de juiste rente is betaald, komen deze schuldigerkenningen niet in mindering op de nalatenschap en wordt geen erfbelasting bespaard. Het is dus van belang dat u het rentepercentage voor de schenking onder schuldigerkenning laat beoordelen door uw accountant of fiscalist en daadwerkelijk de rente betaalt. |
Testamenten
Ook zijn de bijzondere testamentvormen aangepakt, die erop gericht zijn heffing van erfbelasting te vermijden. Hierbij kunt u denken aan extreem hoge rentepercentages en het uithollen van het vermogen dat vererft. Het is dan ook raadzaam te laten beoordelen door uw accountant of fiscalist, of de formuleringen in uw testament nog het gewenste fiscale gevolg hebben.
Overdracht bloot eigendom van een woning onder voorbehoud vruchtgebruik
In het verleden hebben veel ouders de eigendom van hun woning onder voorbehoud van vruchtgebruik overgedragen aan hun kinderen. Bij overlijden van de ouders zou dan de woning slechts tegen de waarde ten tijde van de overdracht worden belast met successierecht.
Onder de nieuwe wet geldt dat in deze gevallen de waarde van de woning ten tijde van het overlijden wordt belast, waarschijnlijk een veel hogere waarde dus. Het kan fiscaal voordelig zijn om als ouders nu afstand doen van het vruchtgebruik en vanaf nu een huur van 6% te gaan betalen. Dan wordt de woning bij overlijden niet meer belast met erfbelasting, en door de jaarlijkse betaling van huur vindt vermogensoverdracht van ouders naar kinderen plaats zonder dat hierover schenk- of erfbelasting is verschuldigd. Wel is 6% overdrachtsbelasting verschuldigd over de waarde van het vruchtgebruik.
Herroepelijke schenkingen
Sinds een aantal jaren bestaat de mogelijkheid om bij een schenking te bepalen dat deze onder bepaalde voorwaarden kan worden teruggedraaid. Zo kunt u aan de schenking bijvoorbeeld de voorwaarde verbinden dat uw kind het bedrag moet terugbetalen als het zijn studie niet afmaakt. Indien de schenking moet worden terugbetaald, krijgt uw kind onder het huidige recht het betaalde schenkingsrecht in zijn geheel terug. Vanaf 1 januari 2010 wordt bij het terugbetalen van de schenkbelasting rekening gehouden met de voordelen die uw kind heeft genoten tijdens de periode dat hij beschikking had over het geld. De teruggaaf van belasting wordt dus beperkt.
Overige maatregelen constructiebestrijding
Ook worden maatregelen getroffen die gericht zijn tegen constructies waarbij belasting wordt ontgaan door bijvoorbeeld binnen familiekring levensverzekeringen af te sluiten, of door de levering van bijvoorbeeld onroerend goed uit te stellen tot na het overlijden van de verkoper.
Strengere eisen goede doelen
In de nieuwe wet wordt de eis gesteld dat de instelling zich voor tenminste 90% richt op het algemeen nut. Voorheen was dit percentage nog 50%. De beschikkingen waarbij instellingen als ‘algemeen nut beogende instelling’ (ANBI) zijn aangewezen, vervallen per 1 februari 2010. De instellingen moeten opnieuw verklaren dat zij aan de voorwaarden voldoen. De Belastingdienst zal achteraf beoordelen of de instelling ook daadwerkelijk als ANBI aangemerkt kan worden. Als de instelling niet meer aangemerkt kan worden als ANBI, vervallen de vrijstellingen in de Successiewet en de giftenaftrek in de inkomstenbelasting. Voor bepaalde instellingen, zoals dorpshuizen, sportverenigingen en dergelijke, blijft de vrijstelling in de Successiewet onder voorwaarden bestaan.
Tot slot
De aanpassing van de tarieven en vrijstellingen betekent dat het raadzaam is om uw situatie eens goed onder de loep te nemen. Zo kan het nog altijd voordelig zijn om uw vermogen (gedeeltelijk) te schenken aan uw kinderen en te profiteren van de eerste tariefschijf en vrijstellingen. Daarnaast wordt het voor ondernemers aantrekkelijker om hun onderneming te schenken of bij overlijden over te dragen aan de beoogde bedrijfsopvolger(s). Het is erg belangrijk dat een en ander goed wordt vormgegeven en op tijd wordt vastgelegd.
Kortom, er is nog genoeg te regelen en te plannen! Neem contact op met uw FoedererDFK-Adviseur om uw persoonlijke situatie te bespreken.
Auteurs: Drs. J.H. Snoeren FB Drs. C.C.A. Kooijmans-Baert
