Ontslag om economische redenen
Wanneer u een ontslagvergunning aanvraagt om bedrijfseconomische redenen, moet u deze aan de hand van cijfers onderbouwen. Hiervoor moet u jaarstukken, zoals een balans en een winst- en verliesrekening over de afgelopen jaren overleggen, en prognoses over de werkvoorraad voor de komende tijd. Verder moet u aantonen dat een ontslag niet voorkomen kan worden via arbeidstijdverkorting of herplaatsing en dat u al het mogelijke heeft gedaan om het ontslag te voorkomen. Als de bedrijfseconomische redenen aannemelijk zijn gemaakt, wordt gekeken naar de ontslagvolgorde. Hoofdregel daarbij is het afspiegelingsbeginsel.
Afspiegelingsbeginsel
Uitgangspunt bij ontslag om economische redenen is het afspiegelingsbeginsel. U maakt hierbij per categorie van uitwisselbare functies een indeling naar leeftijdsgroepen (bijvoorbeeld: 15-25, 25-35, 35-45, 45-55 en 55 jaar en ouder).Hiermee blijft de leeftijdsopbouw van het personeel na de ontslagronde een afspiegeling van het totale personeelsbestand en wordt de continuïteit van de organisatie niet in gevaar gebracht. Uit elke leeftijdsgroep ontslaat u een evenredig aantal mensen. Binnen de leeftijdsgroep geldt vervolgens het dienstjarenbeginsel. Wanneer een werknemer geen bezwaar heeft tegen ontslag, kan ontslag met wederzijds goedvinden plaatsvinden. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van de vaststellingsovereenkomst. De werknemer behoudt in dat geval recht op een WW-uitkering. U hoeft dan geen rekening te houden met het afspiegelingsbeginsel.
Uitzonderingen
U hoeft het afspiegelingsbeginsel niet toe te passen als het gaat om het vervallen van een unieke functie (functie die door slechts één persoon wordt bekleed) of een categorie uitwisselbare functies, zoals ‘alle verkopers’.
Afwijkingen
In een aantal gevallen kan van het afspiegelingsbeginsel worden afgeweken:
-
Een werknemer is onmisbaar voor de onderneming.
-
De arbeidsmarktpositie van een werknemer is slechter dan die van collega’s die eerder in dienst zijn gekomen (bijvoorbeeld omdat hij gedeeltelijk arbeidsongeschikt is).
-
Vervanging van een werknemer, die doorgaans bij (en onder toezicht en leiding van) een opdrachtgever werkzaamheden verricht, is redelijkerwijs niet mogelijk. Bijvoorbeeld omdat zijn persoonlijke kwaliteiten van belang zijn voor de opdrachtgever of als er gevaar bestaat dat zijn vervanging de voortgang van de werkzaamheden bij de opdrachtgever schaadt.
Tijdelijke afwijking
Vanwege de kredietcrisis geldt vanaf 1 augustus 2008 een ruimere mogelijkheid om af te wijken van het afspiegelingsbeginsel. U kunt het UWV/WERKbedrijf verzoeken om werknemers, waarvan het ontslag bezwaarlijk is voor het functioneren van de onderneming, bij het afspiegelingsbeginsel buiten beschouwing te laten. U moet dan wel een duidelijk en bestendig beleid voeren, waaruit blijkt dat u eisen stelt aan het verwerven van vaardigheden en kennis binnen de categorie uitwisselbare functies. De uitzondering kan dus niet worden toegepast op bijvoorbeeld ongeschoold personeel. Ook moet u aannemelijk kunnen maken dat de betreffende werknemer inderdaad over specifieke kennis en vaardigheden beschikt. In de leeftijdscategorieën 15 tot 25 jaar en 55 jaar en ouder mogen maximaal 10% meer werknemers worden ontslagen dan wanneer het afspiegelingsbeginsel op normale wijze zou zijn toegepast. Het is de bedoeling dat de versoepeling per 1 september 2011 weer ongedaan wordt gemaakt.
Hoewel afwijking maar in beperkte mate is toegestaan, bieden de uitzonderingen in veel gevallen voor met name kleine werkgevers toch voldoende mogelijkheden om te voorkomen dat zij dragende krachten binnen de onderneming moeten ontslaan.
De ontslagregels bieden bedrijven bij ‘normaal’ bedrijfseconomisch ontslag weinig ruimte om rekening te houden met de noodzaak essentiële vakkennis binnen het bedrijf te behouden. Daarom krijgen CAO partijen de mogelijkheid om zelf andere criteria overeen te komen voor het bepalen van de ontslagkeuze. Ook is per 1 april 2009 om die reden de mogelijkheid van de deeltijd-WW ingevoerd.
| TIP! De beleidsregels en het afspiegelingsbeginsel worden uitgebreid toegelicht op de website van het UWV/WERKbedrijf: www.werk.nl. |
